صوريه هستند ، از مريدان تملق‌ها گويند و فروتنىها نمايند ، قلوب آنها را با هر ترتيبى هست جلب كنند . و همين‌طور اين چرخ به طريق دور و تسلسل مىچرخد . زيردستان از ارباب رياسات ، و طالبان رياست از زيردستان فرومايه تملق گويند ؛ جز آنها كه در طرفين قضيه به رياضات نفسانيه تربيت خود كردند ، و طالب رضاى حق‌اند ، و دنيا و زخارف آن آنها را نلرزانده ؛ در رياست طالب رضاى حق باشند ، و در مرئوسيت حق‌جو و حق‌خواه باشند . در بيان آن‌كه مردم دو طبقه‌اند بالجمله ، مردم در دنيا به اين دو طبقه منقسم شوند : يا آن‌كه يقين آنها آنها را به جايى رسانَد كه تمام اسباب ظاهريه و مؤثرات صوريه را مسخر تحت اراده ازليهء كاملهء وجوبيه مىبينند ، و از غير حق چيزى را نمىبينند و نمىخواهند ، و ايمان آورده‌اند به اين‌كه در دنيا و آخرت اوست مؤثر و مالك ، و به يك آيه از آيات شريفهء قرآنيه ايمان حقيقى آورده‌اند و يقين غير مشوب به نقص و ترديد و شك پيدا كرده‌اند و آن كريمهء قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ « 1 » است ؛ خداى تعالى را مالك ملك هستى مىدانند و تمام عطيّات را از آن ذات مقدس مىدانند ، و قبض و بسط وجود و كمال وجود را از ذات مقدس به حسب ترتيب نظام و مصالح كامنه مىدانند ؛ البته چنين اشخاص ابوابى از معارف به روى آنها مفتوح گردد و قلبشان قلب الهى مىشود . رضاى مردم را و سخط آنها را چيزى ندانند و جز رضاى حق طالب نباشند ، و جز به حق چشم طمع و طلب باز نكنند ، و قلبشان و حالشان بدين مقال مترنم است كه الهى ، اگر تو به ما عطايى فرمايى ، كى تواند كه جلو آن را بگيرد . و اگر تو از ما منع كنى چيزى را ، كيست كه بتواند عطا كند . پس چشم خود را از مردم و عطيّات مردم و دنياى آنها ببندند و به حق - جَلّ جَلالُه - چشم نيازمندى بگشايند ؛ و چنين اشخاصى

--> ( 1 ) - « ( اى پيامبر ) بگو : پروردگارا ، اى دارندهء قدرت ، قدرت مىدهى هر كه را بخواهى ، و قدرت مىستانى ازهر كه بخواهى » . ( آل عمران ( 3 ) : 26 )